Slecht nieuws gesprek

Tekst groter

Slecht nieuws gesprek

Een slecht nieuws gesprek kan gaan over (o)verplaatsing, degradatie of demotie of salarisreductie. Soms is het slechte nieuws meer privé van aard.

In sommige gesprekken moeten onaangename boodschappen worden medegedeeld. Die zogenoemde slecht nieuws gesprekken kunnen bijvoorbeeld gaan over (o)verplaatsing, degradatie of demotie, salarisreductie. Soms is het slechte nieuws dat een verzoek wordt afgewezen. Ook kan het slechte nieuws in sommige gevallen gaan over meer privé omstandigheden, zoals een sterfgeval of ziekenhuisopname van een naaste. Een slecht nieuws gesprek is een gesprek waarin een van de deelnemers vermoedt dat de andere deelnemer de mededeling onaangenaam zal interpreteren. Doel van het slecht nieuws gesprek is een onaangename of negatieve boodschap over te brengen.

Natuurlijke reacties van gesprekspartners

De gesprekspartners: degene met het slechte nieuws en degene voor wie dat bestemd is, vertonen vaak karakteristieke, maar ineffectieve reacties tijdens een slecht nieuws gesprek.
 
Zo loopt de slecht nieuws gever het gevaar allerlei vermijdingsreacties te gaan vertonen, omdat hij ertegenop ziet de nare boodschap te vertellen. Dit vermijdingsgedrag kan bestaan uit:

  • uitstellen: triviale vragen stellen aan degene voor wie het slechte nieuws bestemd is
  • hang-yourself: met suggestieve vragen de gesprekspartner de nare mededeling zelf laten ontdekken
  • pil vergulden: het slechte nieuws verzachtend, met veel wollig of omstandig taalgebruik brengen
  • justificeren: het uitvoerig met redenen omkleden van het slechte nieuws
  • afstellen: geen gesprek aangaan, maar een brief of nog erger een e-mail sturen.

De ontvanger van het slechte nieuws zal vaak weerstandsreacties en defensieve reacties hebben, omdat het erg onaangenaam is het slechte nieuws te ontvangen. Deze reacties zijn als volgt te typeren:

  • ontkennen: weigeren het slechte nieuws te geloven, de juistheid ervan betwijfelen
  • agressie: zijn of haar boosheid richten op de gever van het slechte nieuws of op derden
  • rationaliseren: verklaringen zoeken, emotie uitschakelen
  • regressie: huilen met de bedoeling het tij te keren

De stappen bij een slecht nieuws gesprek

Een goed voorbereid en uitgevoerd slecht nieuws gesprek bestaat uit een aantal stappen. Deze zijn in de juiste volgorde en intentie te zetten. Openheid en onderling vertrouwen verhogen de effectiviteit van het gesprek.

  • Stap 1: de klap uitdelen. Bij deze stap moet de brenger van het slechte nieuws lange inleidingen en omwegen vermijden. Evenmin moet hij of zij zich te buiten gaan aan spanningsverhogende beschouwingen. De brenger van het slechte nieuws moet daarentegen met het slechte nieuws als het ware in huis vallen. De brenger dient het zo ‘kaal’ mogelijk te brengen, zonder allerlei verzachtende omstandigheden of redenen
  • Stap 2: frustratie verminderen. De brenger van het slechte nieuws kan de frustratie bij de ontvanger verminderen door hem of haar allereerst uitgebreid te laten reageren. De brenger van het slechte nieuws dient de daarbij horende emoties te accepteren. Het is goed wanneer hij of zij op deze emoties oprecht reflecteert maar de inhoud van het slechte nieuws overeind houdt. Indien gewenst en beschikbaar zal de brenger desgevraagd extra informatie (argumenten, achtergronden) kunnen geven
  • Stap 3: probleem aanpakken. In deze stap dient de brenger van het slechte nieuws de ontvanger ervan te helpen bij de verwerking. Dat kan bijvoorbeeld door de ontvanger de consequenties van het slechte nieuws onder ogen te laten zien en door betrokkenheid te tonen. Meedenken met de ontvanger bij de vraag: ‘Wat nu?’, zonder daarbij oplossingen of adviezen op te dringen, hoort evenzeer bij deze stap
  • Stap 4: afronden van het gesprek. De afronding van een slecht nieuws gesprek bestaat uit het (liefst) gezamenlijk trekken van conclusies en het maken van heldere afspraken over het vervolg. Met een oprechte wens tot succes en door de ontvanger veel sterkte toe te wensen, kan de brenger van het slechte nieuws het gesprek beëindigen.
Bron: Schilder, B., Slecht-nieuwsgesprekken, Kluwer, 2001

Hoofdstuk inhoudsopgave