Projectleiderschap – herken de kracht van elk van de vijf leiderschapsstijlen

Tekst groter

Projectleiderschap – herken de kracht van elk van de vijf leiderschapsstijlen

Om in een project de voortgang erin te houden en de werkzaamheden op elkaar af te stemmen en te coördineren, is er een projectleiderschap nodig. In de min of meer permanente teams, zoals bij veel scrum teams, is er volgens ons (Roelof Benthem en Rudy Kor) sprake van gedeeld leiderschap en is er geen behoefte aan de projectleidersrol.

Maar de meerderheid van projecten is samengesteld met teamleden die een beperkt deel van de werktijd beschikbaar zijn voor het project. Hierdoor is gedeeld leiderschap eigenlijk niet mogelijk. Om toch de voortgang er in te houden en de werkzaamheden op elkaar af te stemmen en te coördineren, is er iemand nodig die de rol van projectleider op zich neemt. Nu blijkt dat veel projectleiders zich niet erg bewust van de eigen stijl zijn. Terwijl dat eigenlijk wel raadzaam is, want die kennis helpt om de eigen manier van werken te verbeteren maar geeft ook taal om de eigen stijl aan anderen (team en opdrachtgever) te vertellen. Het helpt de projectleider ook bij het nadenken over zwakheden die gecompenseerd moeten worden door anderen. De relativering dat er meerdere stijlen productief zijn, voorkomt misschien ook dat projectleider gaat lijden aan ‘stijlarrogantie’, “er is maar een goede stijl, en dat is de mijne…”.Om een project succesvol te leiden is er, in de visie van Twynstra Gudde, aandacht nodig voor het ‘klavertje vier’: vier processen die aandacht van de projectleider vragen. Per project en per fase zal het accent wel verschillen, maar de vier spelen altijd een rol. En in het hart van de klavertje vier staat de inhoud van het project.

hier plaatje klavertie 4 met Omgeving bovenaan

De typering van de vijf leiderschapsstijlen

De vijf stijlen zijn afgeleid van het ‘klavertje vier’ waar in het hart de inhoud staat. En daarmee komen we ook terecht bij de eerste projectleidersstijl: De bevlogen expert. Deze is gericht op de beste oplossing. Kenmerkende woorden die bij deze stijl horen zijn bijvoorbeeld feiten, analyse, inhoudelijk debat, bronnenonderzoek, toetsen, precies, gedegen. Deze projectleider inspireert mensen met een goed inhoudelijk verhaal.

Aandacht voor de methode staat centraal bij de projectleider als betrouwbare ordenaar.  Deze is gericht op het opleveren van het afgesproken resultaat. Kenmerkende woorden die bij deze stijl horen zijn objectiviteit, stappenplan, transparantie, maakbaarheid, beheersen, monitoren, afspraak is afspraak. Deze projectleider is goed in het ordenen van het vraagstuk en het ontwerpen van een helder plan.

Aandacht voor de interactie staat centraal bij de betrokken teamcoach. Deze is gericht op het samenwerken in het team. Kenmerkende woorden die bij deze stijl horen zijn coachen, communiceren, empathie, creëren van wij-gevoel, verleiden, sfeer, erkenning, boeien en binden, trots, teamspirit, harmonie. Deze projectleider is goed in het inspireren van het team.

hier plaatje klavertje 4 met De bedachtzame onderhandelaar

Aandacht voor de organisatie staat centraal bij de grondige organisator. Deze is gericht op Acceptatie van het resultaat zoals vastgelegd in het organisatieschema. Kenmerkende woorden die bij deze stijl horen zijn Procedure, helderheid, staande organisatie, uniek, gebruikers, overlegorganen, afstemmen, aanspreekbaarheid en transparantie. Deze projectleider is goed in het ervoor zorgen dat iedereen weet wat de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn.

Aandacht voor de omgeving staat centraal bij de bedachtzame onderhandelaar. Deze is gericht op het kennen van de belangen van de omgeving om zo tot een haalbare oplossing te komen. Kenmerkende woorden die bij deze stijl horen zijn machtsbalans, lobbyen, draagvlak, schaken, coalities, organiseren van de besluitvorming, haalbare oplossing, consensus, allianties. Deze projectleider is goed in het bij elkaar brengen van de diverse belangen.

Ken de eigen leiderschapsstijl

In de praktijk zullen er weinig projectleiders te vinden zijn die voldoen aan deze ideaal typologie. Maar als de projectleider goed naar zichzelf kijkt zal die wel merken dat hij/zij een voorkeur heeft voor een van de vijf stijlen. In de praktijk zal de projectleider ook wel elementen van de andere stijlen een beetje vervullen, maar zijn/haar kracht zit in de voorkeursstijl. Daarbij komt ook dat afhankelijk van de situatie, de ene stijl geschikter is dan de andere. We denken dat het bewustzijn dat er vijf stijlen zijn en onderkennen wat de eigen voorkeursstijl is, helpt bij het gesprek hierover met het team, met de opdrachtgever en bij het eigen leerproces.