Macht voor de projectleider

Tekst groter

Macht voor de projectleider

Macht is een relatie tussen ten minste twee individuen of groepen waarin de één meer richting kan geven aan het gedrag van de ander dan omgekeerd. De projectleider bezit ook macht doordat hij kan beschikken over middelen als personeel, apparatuur en geld (en in veel gevallen heeft de projectleider geen macht omdat hij niet hierover kan beschikken).

Macht is een relatie tussen ten minste twee individuen of groepen waarin de één meer richting kan geven aan het gedrag van de ander dan omgekeerd. Macht is dus een relatievraagstuk en heeft dan ook net zo veel van doen met de projectleider (als machtige) als met de medewerker (de minder machtige).

Zoals in het schema is te zien, zijn er twee machtsbronnen te onderkennen: positiemacht en persoonmacht (ook wel invloed genoemd).

Positiemacht: de balans tussen verantwoordelijkheden met bevoegdheden

Volgens mij moet de projectleider kunnen beschikken over enige 'positiemacht' (ook wel formele of legitieme macht genoemd. Deze macht wordt door de organisatie aan de projectleider toegekend. Soms doen medewerkers hun werk voor de projectmanager omdat ze vinden dat het hem 'rechtens' is toegestaan hen 'opdrachten' te verstrekken. In dat geval is er sprake van hiërarchische- of beheersmacht.

De kern bij het formele machtsvraagstuk is dat de projectleider de bevoegdheden moet hebben die in overeenstemming zijn met zijn verantwoordelijkheden. Als de projectmanager bijvoorbeeld verantwoordelijk wordt gesteld voor het budget, dan moet hij de bevoegdheid (=macht) hebben om daar ook iets in te sturen. Als hij dus niet kan beschikken over middelen als personeel, apparatuur en geld, dan zullen medewerkers niet iets voor hem doen op formele gronden.

Onder positiemacht wordt in de boeken ook de mogelijkheid om te straffen en te belonen gerekend. Voor projectleiders is deze bron minder relevant. De enige beloningsmacht die een projectleider kan hebben, is aantrekkelijk werk aan iemand toewijzen, een bonus uit te keren of de medewerker mee te nemen naar belangrijke bijeenkomsten.

De machtsbron moet wel gewaardeerd worden

Het spreekt voor zich, dat deze formele machtsbronnen alleen waarde hebben wanneer anderen deze waarderen. De waarde van positiemacht hangt niet alleen af van het belang dat de medewerker hecht aan de formele positie van iemand, aan beloning of aan straf. Net zo bepalend is de mate waarin de organisatie, die de positie heeft gecreëerd, de middelen ook daadwerkelijk ter beschikking stelt.

Persoonsmacht krijg je van volgers

Tegenover positiemacht, waar macht dus door de organisatie wordt toebedeeld, staat persoonsmacht. Deze is gebaseerd op de persoon. Het is macht die door 'beneden' aan de projectleider wordt toegekend. Het wordt in het dagelijkse taalgebruik wel aangeduid als charisma, invloed, aantrekkingskracht of gezag. Hier doen projectteamleden iets voor de projectleider uit respect voor zijn kennis, ervaring of energie. In sommige gevallen krijgt hij iets gedaan omdat mensen zich met hem willen identificeren, bij zijn project willen horen.

Hoofdstuk inhoudsopgave