Kernkwaliteiten

Tekst groter

Kernkwaliteiten

Het diagnosemodel van iemands kernkwadrant is te gebruiken bij het analyseren hoe deze met zijn of haar eigenschappen omgaat. Deze eigenschappen vormen de basis van het menselijk gedrag.

Dit diagnosemodel is te gebruiken bij het analyseren hoe mensen met hun eigenschappen omgaan. Eigenschappen die de basis vormen van het menselijk gedrag. Elke eigenschap heeft daarbij een positieve kracht (kernkwaliteit), maar ook een negatieve kant (de valkuil).

Achterliggend idee

Elk mens heeft diep verankerde eigenschappen die hem of haar kenmerken. Deze eigenschappen zijn nauwelijks te veranderen noch aan te kweken. Dit impliceert dat:

  • iemands ontwikkeling schuilt in het onderkennen en productief aanwenden van zijn/haar eigenschappen. Een mens wordt zo meer zichzelf, in plaats dat zij/hij probeert ‘iemand anders’ te worden
  • als iemand zijn diep verankerde eigenschappen tracht te ontkennen of ontvluchten, dit haar/zijn persoonlijke ontwikkeling zal belemmeren.

Beschrijving

Elke kernkwaliteit brengt een bepaalde dynamiek met zich mee: wat iemand irriteert, waar hij of zij de fout in gaat, wat de uitdaging in zijn of haar ontwikkeling is. Deze dynamiek is in kaart te brengen door middel van een ‘kernkwadrant’. Dit kernkwadrant bevat:

  • de kernkwaliteit. Deze is altijd beschikbaar en niet aangeleerd, maar soms wel verborgen
  • de valkuil. Die is in dit model de schaduwkant van de kernkwaliteit. De valkuil treedt op als de kwaliteit doorschiet (teveel van het goede)
  • de uitdaging. Dit is het tegenovergestelde van de valkuil: een complementaire, te ontwikkelen kwaliteit
  • de allergie. Deze is te vinden waar iemand teveel wordt uitgedaagd. De allergie is tevens het tegenovergestelde van iemands kernkwaliteit.

Het kernkwadrant dat aldus ontstaat is een hulpmiddel voor zelfanalyse.

Kanttekening

De gegevens uit een ingevuld kernkwadrant moeten nog geduid worden. Daarbij is het goed te bedenken dat de geduide persoon inziet dat bijvoorbeeld afstandelijkheid als valkuil en slijmerigheid als allergie onlosmakelijk verbonden zijn met haar of zijn ‘helderheid’. Dan is acceptatie gemakkelijker, want de duiding:

  • vermindert de negatieve lading van en iemands persoonlijke weerstand tegen valkuilen en allergieën
  • kan dienen om iemand te helpen haar of zijn ontwikkeling en samenwerkingsrelaties te sturen. Want combinaties van kwadranten van een persoon met die van anderen is een goed hulpmiddel om samenwerkingsproblemen te onderzoeken. Waar de valkuil van de één overeenstemt met de allergie van de ander, zijn problemen onontkoombaar
  • van samenwerkingsproblemen kan verlichting bieden, omdat elk een eigen aandeel in het conflict helderder kan zien als disfunctionele uitvloeisels van op zich waardevolle kernkwaliteiten.

Dit diagnosemodel is goed in interactie te gebruiken. Mits het als ‘normaal’ wordt gezien om persoonlijk met elkaar om te gaan. Zoals in teams waarin men nauw met elkaar moet samenwerken.

Invalshoek

Het model is vooral organisatiekundig.

Niveau

Individueel, of op samenwerking tussen twee mensen. Toepasbaarheid op organisatieniveau is gering of in ieder geval raakt het daarmee de oorspronkelijke betekenis van in individuen verankerde eigenheid kwijt. Het wordt dan meer benut in de zin van kerncompetenties.

Bron: Ofman, D., Bezieling en kwaliteit in organisaties, Servire, 1992

Hoofdstuk inhoudsopgave