De tien meest bekende leiderschapstheorieën

Tekst groter

De tien meest bekende leiderschapstheorieën

Er bestaat veel verwarring over de theorie achter leiderschap. Is het aangeleerd of word je ermee geboren? Heeft een leidinggevende bepaalde eigenschappen of zijn vaardigheden belangrijker? En verschillen die vaardigheden dan per persoon of moeten ze flexibel zijn per situatie? Waar de waarheid precies zit, is niet bekend. Om een overzicht te geven van de mogelijke waarheden, worden hier de tien meest bekende leiderschapstheorieën beknopt beschreven. 

1.The Great Man Theory

De Great Man Theory zegt dat mensen worden geboren als leider; je hebt het, of je hebt het niet. Ondertussen is bekend dat leiderschap wel degelijk aangeleerd kan worden. Toch zijn er signalen dat sommige mensen meer aanleg hebben om leiding te geven dan anderen, een goed begin dus.

2, De Karaktereigenschappen Theorie

Zoals de naam suggereert zijn er bepaalde karaktereigenschappen die leiders zouden onderscheiden van mensen die niet leiden. Zo zouden leiders zich onder andere kenmerken met integriteit en betrouwbaarheid. Er is echter een hele lange lijst van eigenschappen die een leider zou moeten hebben, waardoor het praktisch onmogelijk wordt om mensen uit te sluiten op basis van karaktereigenschappen.

3. The Skills Theory of Leadership

De Skills Theory kijkt naar de praktische vaardigheden die nodig zijn om goed leiding te kunnen geven. Je hebt bijvoorbeeld technische vaardigheden nodig om geloofwaardig te zijn, een helikopterview om het overzicht te bewaren en je moet strategisch kunnen denken. Volgens deze theorie zijn dit de vaardigheden die nodig zijn om effectief leidinggeven aan te leren.

4. De Gedragstheorie

Volgens de Gedragstheorie kan leiderschap worden aangeleerd en zijn er verschillende stijlen leiderschap om tot het beste resultaat te komen. Deze stijlen worden onder andere omschreven door Blake en Mouton in de Managerial Grid. Een leiderschapsstijl moet relatiegerichtheid en resultaatgerichtheid combineren om tot het beste resultaat te komen.

5. Situationeel Leiderschap

Situationeel Leiderschap is ontstaan vanuit de Gedragstheorie en verklaart dat het aanpassen van de leiderschapsstijl aan de situatie zal leiden tot het beste resultaat. In deze theorie wordt situatie beschouwd als statisch en is de leider flexibel om zijn stijl aan te passen.

(Meer weten over Situationeel Leiderschap? Zie hier:

6. De Contingentie Theorie

De Contingentie Theorie bouwt verder op Situationeel Leiderschap. Waar bij Situationeel Leiderschap de leider zich aanpast aan de statische situatie, argumenteert de Contingentie Theorie dat ook de leider niet volledig flexibel is en dat het dus zaak is om een leider te zoeken wiens stijl past bij de betreffende situatie.

7. Transactioneel Leiderschap

Transactioneel Leiderschap beschrijft de uitwisseling van taken in ruil voor salaris. Deze theorie gaat ervan uit dat mensen een leider volgen op basis van stimulans; de juiste combinatie van beloningen en bestraffing is dus van groot belang.

8. Transformationeel Leiderschap

Waar het bij Transactie Leiderschap gaat om aanmoediging, bouwt Transformationeel Leiderschap op de uitwisseling van ideeën en idealen, waardoor zowel de leidinggevende als de medewerker gemotiveerd wordt. Er wordt een gezamenlijke visie voor de toekomst gecreëerd. Meer weten over Transformationeel Leiderschap? Zie hier.

9. LMX (Leader-Member Exchange) Theorie

Leiding geven moet, volgens deze theorie, gaan over een eerlijke uitwisseling tussen de leider en medewerker. Hierin gaat de leider een unieke relatie aan met elk van de teamgenoten. Het is hierbij belangrijk dat er geen individuen worden uitgesloten, zodat er geen ‘out-group’ ontstaat.

10. Servent Leiderschap

Bij Servent Leiderschap brengt de leidinggevende offers in het belang van de groep. Hierbij wordt de leider gekenmerkt door nederigheid, inlevingsvermogen en het belang van de groep boven dat van henzelf te stellen. Volgens deze theorie volgen mensen door dankbaarheid en vertrouwelijkheid, niet door angst en druk.

In elk van deze theorieën zit een kern van waarheid, en door ze als geheel te gebruiken kunnen ze je helpen om effectiever leiding te geven.

Bron:
Van Vugt, M., & Ahuja, A. (2010). "Selected: Why some people lead, why others follow, and why it matters". London: Profile Books.